Harmonie is niet productief

mei 1, 2020

De kracht van de tegenstelling gebruiken in adviseren en faciliteren

De kracht van het contrast gebruiken we veel in adviseren en faciliteren. Zo is het nu, hoe moet het straks zijn? Dit is het vraagstuk, hoe lossen we het op? Dit is het conflict, hoe gaan we straks weer door 1 deur? Maar de kracht van de tegenstelling gaan we vaak uit de weg. Die moet zo snel mogelijk overbrugd of weggewerkt worden. Harmonieuze samenwerking is een geliefd perspectief in de meeste organisaties. In dit artikel gaan we in op de vraag hoe je de tegenstellingen juist op kunt zoeken en waarom je dat zou willen doen.

De kracht van de tegenstelling

Tegenstellingen ontstaan vanuit verschillen in perspectief. Andere manieren van kijken naar dezelfde werkelijkheid leveren verschillen op in inzicht, in keuzes en in handelen. De werkelijkheid in organisaties is vrijwel altijd complex,  meervoudig en meerlagig. Het gaat om interactie tussen verschillende mensen, groepen en belangen. Met een verschillende historie en verschillende kennis en inzichten. Het opzoeken van de tegenstellingen maakt die verschillende perspectieven inzichtelijk en de achterliggende kennis en ervaringen toegankelijk. Dit zorgt voor een beter begrip van de werkelijkheid en daardoor voor betere besluiten.  Mits je de ruis uit de communicatie kunt filteren, maar daarover zo meer.

Harmonie

Echte harmonie, eensgezindheid, ontstaat vanuit een gezamenlijk perspectief. Prima als dat een rijk perspectief is, waarin de kennis, inzichten en ervaringen van alle relevante mensen zijn meegenomen. Contra-productief als er maar 1 dominante stem telt, daarmee krijg je vaak tunnelvisie. In het streven naar harmonie als hoogste goed zie je in veel organisaties schijnharmonie ontstaan. Afwijkende stemmen zijn er wel, maar mogen steeds minder zichtbaar zijn. Degenen die een afwijkend perspectief verwoorden worden in discrediet gebracht. In het ergste geval wordt daarbij niet het perspectief, maar de persoon uitgesloten. In dit soort organisaties ontstaat steeds meer ruis in de communicatie. Mensen kunnen alleen nog indirect een ander perspectief verwoorden. Daardoor wordt dat perspectief lastiger te ontdekken en gaat kennis en inzicht verloren voor de organisatie.

Werken vanuit tegenstellingen

Als adviseur of facilitator je eigen angst of negatieve associatie rondom tegenstellingen loslaten, draagt al bij aan het vermogen van groepen om tegenstellingen op te zoeken. Het beeld van de tegenstelling als een interessant verschil in perspectief ondersteunt dit. Het maakt de tegenstelling prikkelend om te onderzoeken. Daarnaast kun je tegenstellingen bewust op de agenda zetten. Je faciliteert de groep dan om er mee te werken en ze met elkaar te verbinden tot een meerlagig perspectief. Voorbeelden van thema’s zijn bijvoorbeeld; de kracht van het team/de organisatie en de uitdaging.  Wat gaat vanzelf, wat is juist lastig hier? Licht en schaduw: Wat wordt gezien en gewaardeerd, wat blijft onderbelicht? Wat zijn dominante talenten, die veel worden ingezet? Welke latente talenten vallen nog te ontwikkelen? Eenvoudiger manieren zijn er ook; wat is hard, wat is zacht? Licht of zwaar? Eindig of oneindig? Nadat de tegenstellingen benoemd zijn kijk je met de groep naar de positieve kanten ervan; hoe kan deze kennis ons helpen? Welke verrijking levert dit gezichtspunt aan ons perspectief? Welke balans of verbinding is mogelijk? Een verbinding is daarbij geen of-of maar een en-en keuze. Hoe kunnen we beiden realiseren, inzetten of versterken?

Ruisfilter

Een ruisfilter is soms nodig om de perspectieven achter de tegenstellingen in beeld te brengen. Zeker als een team of organisatie al langer in een schone schijn harmonie heeft verkeerd. Wij gebruiken daarvoor verschillende technieken uit Deep Democracy en (team)Coaching. Maar het begint allemaal met de kunst van het vragen stellen. In de gratis download vindt je 7 voorbeelden van ruis die je kunt tegenkomen in communicatie plus een aantal vragen om toch bij het achterliggende perspectief te komen. Vul het contactformulier hieronder in om deze te ontvangen. Heb je vragen over de toepassing? Neem gerust contact op.

Meer doen of weten?

De werkvormkaarten voor adviseurs en facilitators die deze zomer verschijnen kunnen je helpen interactieve werkvormen te bedenken rondom tegenstellingen. Of volg de training Aan de slag met de groep voor nog meer inzicht in het werken met interactiepatronen in groepen.  Werken met organisatieculturen en tegenstellingen? In het najaar komt een set cultuurkaarten uit die je daarbij kunnen helpen.

    X