Verbouwen zonder breekwerk

oktober 7, 2019

Waarderend vernieuwen combineert resultaatgericht denken met sleutels voor samenwerking om organisaties doelgericht én duurzaam te veranderen.

De methode Waarderend vernieuwen bouwt voort op de veranderaanpak van Appreciative Inquiry, de inzichten uit Oplossinggericht Coachen en de technieken uit Creatief Denken. Waarderend Vernieuwen combineert deze methoden met de belangrijkste basis voor samenwerking: interesse in het perspectief van de ander. Geen veranderplan van A naar B, maar wel een mensgerichte aanpak. Met een duidelijke richting en veel ruimte voor verbinding. Krachtig én organisch veranderen. In dit artikel lichten we graag toe hoe dat werkt en waarom. Als download vindt je onderaan een handreiking voor een waarderend gesprek.

Oorsprong en uitgangspunten

 Appreciative Inquiry

Uitgangspunt van het Appreciative Inquiry model is dat voor duurzame verandering positieve energie nodig is. Die energie komt los door mensen te bevragen over wat wel goed gaat. Wat best practices zijn en waar de kracht ligt. Door die vragen te stellen gaan mensen verhalen met elkaar delen. Maar ook al meteen anders naar de situatie kijken. Door daarna te vragen hoe de organisatie er uit zou zien als de kracht en best practices optimaal ingezet worden, ontstaat een aantrekkelijk en haalbaar toekomstbeeld. Het delen daarvan leidt er vanzelf toe dat mensen hun acties nog meer afstemmen op dat toekomstbeeld.

Appreciative Inquiry werkt vanuit de huidige situatie actief toe naar het realiseren van dit toekomstbeeld. Mensen bedenken zelf acties en initiatieven waaraan ze in dit kader willen werken. Management en medewerkers werken samen aan de verandering. Er is dus niet zoiets als een groep bedenkers en een groep ontvangers van de verandering. Het stellen van vragen (inquiry) is een belangrijk onderdeel in het model. Door de juiste, positieve vragen te stellen wordt in feite de beweging al op gang gebracht.

Oplossingsgericht coachen & creatief denken

Oplossingsgericht coachen maakt gebruik van schalen. Stap 1 is het vaststellen van het doel. Daarna is de eerste vraag waar de huidige situatie ligt op een schaal van 0-10, als 10 het doel is. In plaats van vervolgens te onderzoeken waarom het nog geen 10 is, ligt de focus op dat wat het al wel is. Wat werkt al wel. Of bij gebrek daaraan; wat heeft in het verleden wel eens gewerkt ? Daarna kijkt de Coach met de Coachee naar de mogelijkheden om dat wat al wel werkt te versterken of uit te breiden en naar het effect dat dit zou hebben (komen we dichter bij de 10?). Ook kleine verbeteringen zijn goed. Meerdere kleinere verbeteringen leveren samen ook het resultaat op. Dit uitgaan van wat wel werkt en het denken vanuit kleine stappen heeft de methode gemeen met Appreciative Inquiry.

Daarnaast is belangrijk dat de focus niet ligt op het probleem, maar bij het doel. Niet het wegnemen van de belemmering is belangrijk, maar het vinden van alternatieven om het uiteindelijke doel te bereiken. Zo vergroot Oplossingsgericht Coachen het aantal mogelijke strategieën. Wat dat betreft heeft de methode ook een raakvlak met creatief denken. Met inzet van verschillende zintuigen en met diverse interactieve werkvormen lukt het bij creatief denken om tot een veelheid van oplossingsmogelijkheden te komen. De convergentiefase combineert deze oplossingen tot een aanpak die het best past bij vooraf opgestelde succescriteria.

Sleutels voor samenwerking

Ieder van ons neemt de wereld op een unieke manier waar. Onze waarneming wordt gekleurd. Door eerdere ervaringen, opgedane kennis en inzichten en door dat wat we belangrijk vinden. Hoewel we dezelfde woorden en soms ook beelden gebruiken, hebben deze dus niet voor iedereen dezelfde betekenis. Effectief samen werken, zeker als het gaat om iets veelomvattends als een veranderproces vraagt wel om gedeelde taal en betekenis. Om die te kunnen ontdekken en creëren is het belangrijk om je te verdiepen in het perspectief en de beleving van de ander. Sleutelvragen  daarbij zijn: “Wat vindt je belangrijk?”, “Wat maakt dat belangrijk?”  en “Wat bedoel je precies met…?”.

Waarderend Vernieuwen

In veel organisatieveranderingen die wij hebben meegemaakt ligt de focus op WAT men wil bereiken, maar wordt gaandeweg het traject soms vergeten WAAROM dat ook weer belangrijk was. Gevolg: de belemmering wordt weggenomen of de kans benut, maar het resultaat is niet wat ervan verwacht werd. Het startpunt van Waarderend vernieuwen is daarom de waarden die belangrijk zijn voor de betrokkenen in de organisatie. Waarderend vernieuwen verbindt dit met de uitgangspunten “doen wat werkt”, “voortbouwen op wat er al is”, het verbinden van verschillende perspectieven” en “vele wegen leiden samen naar Rome” tot een aanpak in 5 fasen.

Verkennen & verdiepen

De interviews in de Verkenningsfase worden niet alleen gebruikt om de kracht en best practices van de organisatie te achterhalen, maar ook om in gesprek te gaan over motieven en waarden (wat is belangrijk en wat maakt dat belangrijk?). Naast een positieve stemming en meer waardering voor elkaar, ontstaat daarmee ook meer begrip voor elkaar. Bovendien levert deze fase de criteria op voor een gezamenlijke, meer wenselijke toekomst. We streven er naar de interviews ook te houden met betrokkenen van buiten de organisatie (klanten, partners, stakeholders). Negatieve geformuleerde informatie (wat ik niet wil/wat ik wil voorkomen/verminderen) wordt vertaald naar positieve informatie (wat wil je daarvoor in de plaats?).  In de verdiepingsfase kijken we samen in hoeverre de gevonden waarden/criteria al optimaal gerealiseerd worden in de organisatie. Waar staan we nu op een schaal van 1-10?

Verbeelden, verbinden & vernieuwen

In de Verbeeldingsfase smeden we een toekomstbeeld, hoe zou tastbaar of toetsbaar zijn dat we een optimale situatie bereiken? Hoe ziet de wereld er dan concreet uit vanuit de verschillende betrokkenen?  De verbindingsfase, zorgt voor verbinding tussen wat er al is en hoe daar meer van te maken is, tussen mensen en talenten, tussen ontwikkelingen en initiatieven. Dat levert uiteindelijk concrete acties op, die we in de vernieuwingsfase uitvoeren, evalueren en aanpassen. De vernieuwingsfase is er één van leren en experimenteren, met het toekomstplaatje uit de verbeeldingsfase als toetssteen; draagt het nog bij aan de gewenste ontwikkeling? We vieren grote en kleine stappen. Samen leiden ze naar de gewenste verandering.

Werkzame principes

Tot slot

Waarderend vernieuwen combineert inzichten uit verschillende modellen en methoden tot een mensgerichte veranderaanpak. Het startpunt, een waarderend gesprek, is ook prima in te zetten bij een eerste gesprek met de opdrachtgever. Geïnteresseerd in een waarderend gesprek? Download gratis de handreiking. Meer mogelijkheden ontdekken in veranderstrategieën? Volg de training Analyse, diagnose en veranderstrategie.

Ontvang de link naar de download

    X